Newsletter
*
 
Δεύτερη Ενετοκρατία


Στο β΄ μισό του 14ου αιώνα το πολιτικοστρατιωτικό τοπίο στην ανατολική Μεσόγειο μοιάζει ζοφερό. Οι Ανδηγαυοί της Νότιας Ιταλίας, ευρισκόμενοι σε βαθιά δυναστική κρίση, δεν ενδιαφέρονται πλέον για την ανακατάληψη της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και έτσι η κατοχή της Κέρκυρας, που θα χρησίμευε ως βάση, δεν έχει πια ιδιαίτερο νόημα. Από τον παλιό Βαλκανικό και Βυζαντινό κόσμο η Κέρκυρα δεν μπορούσε πια να ελπίζει σε τίποτα. Στα Βαλκάνια έχει αρχίσει να απλώνεται η Οθωμανική καταιγίδα. Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία καταρρέει και αναζητά στηρίγματα στον Πάπα και τους Δυτικούς ηγεμόνες, που όμως έχουν εμπλακεί στον Εκατονταετή Πόλεμο.

 

ΠαλαιολόγοςΣε μια απέλπιδα προσπάθεια να σωθεί η Πόλη συνέρχεται το 1438 πρώτα στη Φερράρα και μετά στη Φλωρεντία η Σύνοδος που αποφασίζει την Ένωση των Εκκλησιών. Ο Αυτοκράτορας Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος πηγαίνοντας για τη Σύνοδο αυτή μαζί με την εκλεκτή ακολουθία του (Μητροπολίτης Νικαίας Βησσαρίων, Γεώργιος Γεμιστός Πλήθων, Γεώργιος Σχολάριος, Μητροπολίτης Εφέσου Μάρκος Ευγενικός), θα περάσει από την Κέρκυρα και θα εκκλησιαστεί στον Άγιο Αντώνιο, όπου θα χοροστατήσει ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ιωσήφ Β΄.

 

Οι Κερκυραίοι αντιλαμβανόμενοι ότι δεν είχαν τίποτε πλέον να περιμένουν από το Βυζάντιο, αναζητώντας έναν ισχυρό προστάτη, στράφηκαν στη Βενετία.

Τόπος που εκτιμήθηκε όσο κανένας άλλος από την Σύγκλητο και το Μεγάλο Συμβούλιο της Βενετίας, η Κέρκυρα θεωρήθηκε από πολύ νωρίς κλειδί για τα θαλάσσια συμφέροντα της Δημοκρατίας του Αγίου Μάρκου, που είχε κάθε λόγο αλλά και τις δυνάμεις να ελέγχει τις διαδρομές Βενετία - Κωνσταντινούπολη.

 

Στα τέλη του 14ου αιώνα το αναθερμασμένο ενδιαφέρον της Βενετίας για το νησί επιδιώκει και πετυχαίνει να δημιουργηθεί μια φιλοβενετική κίνηση στις τάξεις των αρχόντων, με αποτέλεσμα να αποσταλούν τον Μάϊο του 1386 πέντε εκλεγμένοι πληρεξούσιοι του Κερκυραϊκού Συμβουλίου στη Βενετία για να ζητήσουν την έγκριση της Συγκλήτου στην οικειοθελή υποταγή της Κέρκυρας και να δώσουν τον όρκο πίστης, υπό τον όρο να υπερασπίζεται αιωνίως την πόλη και το νησί.

 

Οι Βενετικές δυνάμεις με επικεφαλής τον Ιωάννη Μιάνι, Καπιτάνο του Κόλπου, καταλαμβάνουν το νησί και η παραχώρηση του χρυσόβουλου τον Ιανουάριο του 1387 επιβεβαιώνει όλα τα προγενέστερα προνόμια που είχαν παραχωρηθεί και ρυθμίζει τις σχέσεις του νησιού με την Γαληνοτάτη Δημοκρατία διασφαλίζοντας ως αντάλλαγμα την πιστότητα και την αφοσίωση των νέων υπηκόων στη μόνη δημοκρατία του καιρού της, όπως ήθελε να αυτοαποκαλείται η βενετική ολιγαρχία.

 

Αργότερα, το 1402, η Βενετική Σύγκλητος αγόρασε από το Βασίλειο της Νεαπόλεως αντί 30.000 χρυσών δουκάτων την Κέρκυρα, εδραιώνοντας και επίσημα την κατοχή του νησιού, που κράτησε 411 χρόνια, 11 μήνες και 11 μέρες.

 

Κατά τη διάρκεια της Δεύτερης Ενετοκρατίας, που υπήρξε η μακροβιότερη ξένη κατοχή του νησιού, συντελέστηκαν σημαντικές αλλαγές σε όλους τους τομείς.

 

Διοίκηση

 

Η Κέρκυρα παραχώρησε στη Βενετία την ανώτατη διοίκηση αλλά διατήρησε τους εσωτερικούς της θεσμούς. Την Ενετική διοίκηση ασκούσε ο Βαΐλος μόνος του μέχρι το 1420 και αργότερα πλαισιωνόταν από δύο παρέδρους για τις πολιτικές και ποινικές δίκες και έναν τρίτο τον Προνοητή Καπετάνο, διοικητή της φρουράς και δικαστή για υποθέσεις του Δημοσίου Ταμείου και Τιμαρίων. Η φύλαξη των φρουρίων ανατέθηκε σε δύο άλλους Ενετούς (αρχηγός και φρούραρχος). Στις αρχές του 16ου αιώνα εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα ο Γενικός Προνοητής Θαλάσσης ή Ανατολής (Proveditor General del Levante). Την Ενετική διοίκηση την αποτελούσαν πάντοτε ευγενείς σταλμένοι από το Συμβούλιο της Γαληνοτάτης, εκλεγμένοι για μικρό χρονικό διάστημα (ένα έως δύο χρόνια, εκτός του Γενικού Προνοητή που είχε τριετή θητεία), ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος να παραμείνει στο νησί μια ισχυρή προσωπικότητα που θα μπορούσε να βλάψει τα συμφέροντα της Βενετίας.

 

Την εγχώρια διοίκηση ασκούσε η Γενική Συνέλευση αποτελούμενη από εξέχοντες Έλληνες και Ιταλούς πολίτες. Με τον καιρό η τάξη αυτή μετεξελίχθηκε σε κλειστή τάξη ευγενών με αυστηρούς κανονισμούς στην οποία η είσοδος νέων μελών γινόταν έπειτα από λεπτομερή εξέταση των προσόντων των υποψηφίων. Το 1572 καταγράφηκαν 112 οικογένειες, που απάρτιζαν το σώμα των ευγενών, στη λεγόμενη Χρυσή Βίβλο (Libro d' Oro). Μέρος της Γενικής Συνέλευσης σχημάτισε το Συμβούλιο της Πόλεως, που απαρτιζόταν αρχικά από 70 και αργότερα από 150 άτομα, με καθήκοντα διορισμού κρατικών λειτουργών για μονοετή θητεία όπως δικαστών, πρεσβευτών στο Δόγη, προβλεπτών επί του υγειονομικού κ.α.

 

Οικονομία

 

Η μακρόχρονη ειρηνική περίοδος που εξασφάλισε για την Κέρκυρα η κυριαρχία της Βενετίας, συνετέλεσε στην αξιοποίηση του παραγωγικού πλούτου του εύφορου νησιού και συγκριτικά με τις συνθήκες της υπόλοιπης Ελλάδας, η θέση των κατοίκων ήταν προνομιακή γιατί τους δόθηκε η ευκαιρία να εργασθούν και να αποκτήσουν μια σχετική ευημερία.

nbsp;   Η Βενετία ενδιαφέρθηκε για την αλιεία και τη βιοτεχνία, αλλά ιδιαίτερα για τη γεωργία. Προστατεύτηκε το εμπόριο, ενθαρρύνθηκαν νέες εγκαταστάσεις στο νησί, κατασκευάστηκε νέο λιμάνι στο Μανδράκι, ιδρύθηκε ενεχυροδανειστήριο και αναδιαρθρώθηκαν οι αμυντικές οχυρώσεις στη μεσαιωνική πόλη.

Μετά την Τουρκική πολιορκία του 1537, όπου ξεριζώθηκε το μεγαλύτερο μέρος του κερκυραϊκού αμπελώνα, οι βενετοί επιδότησαν την ελαιοκαλλιέργεια. Επίσης σημαντικό όφελος για τη διοίκηση προερχόταν από την ενοικίαση δημοσίων κτημάτων, το μονοπώλιο των αλυκών του νησιού (Λευκίμμης και Ποταμού) και το διαμετακομιστικό εμπόριο. Η μεσαία κυρίως τάξη ωφελήθηκε και αναπτύχθηκε οικονομικά και είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία πολλών επαγγελμάτων, που οργανώθηκαν σε συντεχνίες, με ιδιαίτερο ταμείο για αγαθοεργίες, προστάτη άγιο και εκκλησία.

 

Εκπαίδευση

 

Τους πρώτους χρόνους της Βενετικής παρουσίας η δημόσια εκπαίδευση ήταν σχεδόν ανύπαρκτη όχι μόνο στο νησί, αλλά και σε όλο τον κόσμο. Σχολεία, τυπογραφία και βιβλιοθήκες δεν υπήρχαν και μόνο σε κάποια Καθολικά μοναστήρια (όπως της Αγίας Ιουστίνης στη Γαρίτσα) Καθολικοί ιερείς δίδασκαν τη Λατινική γλώσσα σε Ιταλούς και Έλληνες ευγενείς, ενώ το επίπεδο της εκπαίδευσης για τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα υπήρξε υποτυπώδες.

 

 Στα μέσα του 16ου αιώνα οι Κερκυραίοι ζήτησαν από τους ενετούς να διορίσουν δάσκαλο για τη διδασκαλία της Ελληνικής και Λατινικής γλώσσας σε ελληνόπουλα. Αργότερα η οικονομική ανάπτυξη επέτρεψε μια πιο εύκολη πρόσβαση στην εκπαίδευση με αποτέλεσμα να ιδρυθούν στο νησί εκπαιδευτικές εστίες και Ακαδημίες (Ευκάρπων, Εξασφαλισμένων, Περιπλανωμένων) και να αναδειχθούν σημαντικές μορφές του Ελληνικού Διαφωτισμού όπως οι λόγιοι Ευγένιος Βούλγαρης και Νικηφόρος Θεοτόκης.

 

ΦλαγγίνηςΗ Βενετία δεν απαγόρευσε τη δημιουργία Φροντιστηρίων στη μητρόπολη, όπως του κερκυραίου Θωμά Φλαγγίνη, που σπούδαζαν άποροι Κερκυραίοι και Κύπριοι. Απόφοιτοι του Φλαγγίνιου είχαν το δικαίωμα να εγγραφούν στο πανεπιστήμιο της Πάδοβας και άλλων Ιταλικών πόλεων. Η επαφή αυτή με τα μεγάλα πνευματικά κινήματα της εποχής δημιούργησε τους πρώτους πυρήνες που οδήγησαν σταδιακά στη διαμόρφωση του Επτανησιακού πολιτισμού.

 

Εκκλησία

 

Κεφαλή της Εκκλησίας της Κέρκυρας ήταν ο Λατίνος αρχιεπίσκοπος ο οποίος προσπαθούσε με κάθε τρόπο και κάθε μέσο να επιβάλει τον καθολικισμό στο νησί, φοβούμενος -δικαίως- την απορρόφηση του Λατινικού στοιχείου από τους Ορθοδόξους. Παρότι η Βενετία επικύρωσε εξ αρχής τα παλαιά προνόμια που αφορούσαν τον ορθόδοξο κλήρο της Κέρκυρας, τις πρώτες δεκαετίες της κυριαρχίας της, λόγω των συμμαχικών της δεσμών με τις παπικές δυνάμεις, υπήρξε ανεκτική στην προσπάθεια της Λατινικής Εκκλησίας να αλώσει τις συνειδήσεις των ορθοδόξων. Όταν οι Βενετοί διαπίστωσαν τη σύγκρουση των συμφερόντων τους με τον Πάπα, η στάση τους απέναντι στην Ορθόδοξη Εκκλησία αρχίζει να διαφοροποιείται και στις σχέσεις τους με την Καθολική Εκκλησία ισχύει η αρχή: "Siamo prima Veneziani e poi Cristiani" (Είμαστε πρώτα Βενετοί και ύστερα Χριστιανοί).

 

Οι Βενετοί το 1521 πείθουν τον ουμανιστή και φιλέλληνα Πάπα Λέοντα τον Ι΄ να εκδώσει Βούλα υπέρ της Ανατολικής Εκκλησίας και ειδικά μετά την απώλεια της Κύπρου το 1571 συνειδητοποιούν ότι θα πρέπει να επιτρέψουν στους Ορθόδοξους υπηκόους τους την ελευθερία άσκησης του δόγματός τους αν θέλουν να διατηρήσουν τις κτήσεις τους στην Ανατολή.

 
Σελίδα
1 2

Πίσω Επάνω

Πως να έρθετε στην Κέρκυρα

Χρήσιμα Τηλέφωνα